Dogma95: een reddingsactie ten einde

Door: André Snijder

Het secretariaat van Dogma95 is gesloten. Wie toch nog een film volgens de tien geboden van de Deens regisseurs Lars von Trier en Thomas Vinterberg heeft gemaakt, kan geen officieel Dogma-certificaat meer verkrijgen. De makers wordt gevraagd een kopie te sturen naar de film- en mediafaculteit van de Universiteit van Kopenhagen. Daar wordt de film in het archief opgeslagen: de Dogma-beweging is geschiedenis.

In 1995 stelden de Deense regisseurs Lars Von Trier en Thomas Vinterberg hun manifest voor Dogma95 op. Die zouden lachend in drie kwartier zijn opgesteld, maar de regels werden wel met plechtige pretenties gepresenteerd op het filmfestival van Cannes. Het ging hen om een reddingsactie van de film. Die was dood en moest gereanimeerd worden.

Volgens Dogma95 ethiek mocht alleen op onaangeklede locaties worden gefilmd, zonder dat rekwisieten werden meegebracht. Het geluid mocht niet los van de beelden worden opgenomen, de camera moest in de hand worden gehouden, en de film moest in kleur zijn. Optische trucages en oppervlakkige actie waren niet toegestaan. De films moesten in het hier en nu spelen. Genrefilms waren niet toegestaan. En de regisseur mocht zijn naam niet op de aftiteling vermelden.

Dogma 95 is een terugkeer naar de eenvoud. Het gaat om goed acteren en sterke verhalen. Het belangrijkste doel is 'de waarheid in de personages naar boven te halen.' Door deze opvattingen móet de maker wel inzoomen op de mens. Hij heeft immers geen andere middelen om de aandacht van de kijker vast te houden. Aan ieder personage in een Dogma-film lijkt een steekje los te zitten.

De eerste officiële Dogma-film is "Festen". De film wordt een internationaal succes en een beter visitekaartje had Dogma95 zich niet kunnen wensen. Door de jaren heen zijn er verschillende films volgens het Dogma95-principe gemaakt. Het is de paradox van de beweging. De stroming die de cinema wilde bevrijden van de verering van het 'gouden kalf van de voorspelbaarheid' blies oude sjablonen nieuw leven in. 'Genrefilms zijn niet acceptabel', luidde het achtste gebod. Dogma95 is zelf een genre geworden en in 2002 officieel opgeheven.