De Koning Repeteert Praktisch Zonder Tekst

The making of de februariproductie

Door Jan Joost Aten

Een voorstelling maken op basis van improvisaties en tien regels tekst uit een script... hoe gaat dat? Een blik in het dagboek over repetities die al tot veel speculaties onder de leden hebben geleid.

Dinsdag 24 oktober

Op een regenachtige najaarsavond komt een klein clubje spelers (Laurike, Leonore, Christiaan, Jos en Jan Joost) voor het eerst bij elkaar in het knusse appartement van productiebegeleider Maaike. Feico tovert zijn eerste verrassing tevoorschijn. We gaan niet voorbespreken, geen script lezen (niet meteen, althans), maar film kijken. Romance & Cigarettes van John Turturro dient als inspiratie voor de bewerking die we gaan neerzetten van De Koning Sterft. De film gaat over een arme Amerikaanse familie met allerhande problemen en verknipte onderlinge relaties. En middenin scènes gaan de personages opeens zingen. Daarna gaan we alsnog het script van Ionesco lezen. Ter duiding van het verhaal en de personages, waarschuwt Feico, want hij is niet van plan om het hele script te gaan gebruiken.

Dinsdag 6 november

Chris stormt in volle vaart op me af. Als ik blijf staan gaan er klappen vallen, en om nou af te wachten wie het hardste slaat lijkt me een slecht idee. Ik moet weg bij Laurike, en ik was net zo lekker bezig. Nee, dit is geen situatie van een feestelijke Imperium-avond, maar een improvisatie in het Scheltema-complex. Ook al zit je liever op het thuishonk, hier repeteren is geen straf. We staan in een prachtige grote kale ruimte. De vloer bestaat uit aan elkaar gecemente stenen. Er staan een paar ijzeren pilaren, stalen balken en machinale overblijfsels kijken op ons neer. Vroeger was het een fabriekshal, nu is het plaats van handeling voor één van de eerste improvisaties. We zijn allemaal een soort half aap - half mens. Jos, Chris en ik draaien in eerste instantie een beetje om elkaar heen en vervelen ons, totdat Leonore op het toneel verschijnt. Een vrouw! De mannetjesapen laten onmiddellijk alles vallen waar ze toch niet mee bezig waren, en proberen op alle mogelijke manieren om indruk te maken op het nieuwe schepsel in de kooi. Leonore geniet van de aandacht, maar helaas voor haar verschijnt even later een nieuw, veel jonger vrouwsexemplaar ten tonele. Voorspelbaar als ze zijn richten de mannen zich vol overgave op het nieuwe doelwit. De mannen halen allerlei toeren uit, Laurike staat er bevallig kronkelend naar te kijken, Leonore is chagrijnig. Ze pikt het niet, en bedreigt het gezelschap met een grote, zelfgeknutselde bom. En dan is het opeens alweer half twaalf. Tijd om te stoppen. Nou ja, nog een wijntje op Imperium dan.

Maandag 20 november

Geheel in de traditie van Method Acting (wat u niet terug gaat zien in de voorstelling): veldonderzoek! In café Eigenzorg, vlakbij Leiden Centraal, proeven we de sfeer van een Treurige Leidse Bruine Kroeg. Het is nu wel duidelijk dat we een voorstelling gaan maken over alcoholisten en andere treurige figuren die je in zo'n café zou tegenkomen. We hebben tijdens repetities ook al een beetje geëxperimenteerd met trainingspakken en andere shabby kleding. En nu dus rondhangen in een ' echte' omgeving. We houden het twee vaasjes vol en vluchten dan naar de gezelligheid van buurman Van der Werff.

Dinsdag 21 november

Instructie voor het in de foyer krijgen van de piano terwijl er een grote catwalk en arenatribune in de zaal staat.

Pak twee planken uit de puist, en leg ze op de drempel tussen het theater en de foyer;
Trek de piano uit zijn stalplek in de puist. Stuur de voorkant iets naar links, want het rechtergordijn is vast getapet, en dan neem je maar even aan dat dat zo moet blijven. Maak daarna onmiddellijke een scherpe bocht naar rechts, want anders stoot je tegen het trapje van de catwalk aan. Manoeuvreer de piano voorzichtig langs alle stoelen. Het liefste met twee man, maar als dat even niet kan is het devies: aan de achterkant duwen, stoppen, de voorkant weer in de goede richting zetten, duwen, enzovoort. Stop onderweg even voor een slokje Falling Star-wijn. Draai de piano naar links, het bochtje om, en duw hem helemaal naar het ander eind van het binnenkomsthalletje van het theater. Doe dan de deur naar het theater dicht, duw de piano terug. Nu heb je een draaicirkel die groot genoeg is om de piano op de planken te duwen naar de foyer. Duw de piano richting bar. til hem nog een keertje op tussen het rokers- en niet-rokersgedeelte;
Denk even niet na over het feit dat de piano straks weer terug moet naar de puist;
Herhaal dit recept totdat de decorploeg klaar is met het bouwen van de bar in de zaal, zo in de laatste week van januari.

Dinsdag 19 december

Vandaag oefenen we met stil spel. Alle personages vervelen zich te pletter, en mogen dat alleen door minieme handelingen duidelijk maken. Na een tijdje zijn we in opperste concentratie en klinkt het snuiten van een neus als een vulkaanuitbarsting temidden van de stilte. Het is de laatste repetitie voor de kerstvakantie. Over twee weken komen we terug. Dan hebben we nog een maand repetitietijd. We hebben liedjes, heel veel scènes, en twee pagina's tekst.

Vrijdag 5 januari

Nog ruwweg drie weken te gaan, waarin we drie keer per week repeteren en twee volle dagen in het weekend. De kriebels beginnen langzaamaan te Komen. Natuurlijk, we hebben scènes en liedjes, en zelfs een script. Maar dat telt ongeveer zes pagina's. Gaan we het wel halen allemaal? We zagen er eens flink over door na de repetitie en komen tot de conclusie dat we bijna al het materiaal, dat we in de maanden hiervoor bij elkaar hebben gespeeld, kunnen gebruiken. Nou het nog effe aan elkaar monteren, en nog wat meer improviseren. Feico gaat nog twee of drie scènes erbij schrijven. Dus: pak je glas, drink het in een teug leeg, voel de snaren van de piano weergalmen, en zing een lied over het leven. De Koning zal praktisch iedere dag sterven, vanaf 3 februari.