De maximale uitkomst van een scène

Feico Sobel ontving bij zijn afstuderen als regisseur in 2002 de Henriette Hustinxprijs ter ondersteuning van jonge talentvolle theatermakers. Zijn afstudeerproject De presidentes van Werner Schwab won de Arend Hauerprijs op het landelijk amateur-festival. Het speelde middels het amateurcircuit ook in Imperium, dat hem vroeg ook daar iets op de planken te brengen. Zijn vorige producties Caligula (mei 2005) en De Koning sterft (februari 2007) wonnen de Kees Visser Prijs. Met de Parasieten komt hij voor de derde keer naar Imperium.

Door Riekje Renes

Feico is naar zijn zeggen per ongeluk in het theatermaken gerold. Tijdens zijn studie Geschiedenis speelde hij veel bij het studententoneel. Na twee jaar stopte hij met de studie en deed met succes auditie als acteur bij de Toneelschool in Maastricht. Na de propedeuse werd hem aangeraden de regiekant te kiezen. Hij vindt het een goede beslissing. Regie past beter bij hem. Daarin kan hij meer initiatief nemen en veel creatiever werken. Naast de Imperium productie is hij met veel andere projecten bezig voornamelijk met beroepsacteurs, maar ook met amateur-spelers. Voor het komende Oerol op Terschelling maakt hij muziektheater. Met de Friese muziektheatergroep Blau Hynder zet hij in april Hurt like hell neer. In Dordrecht gaat hij Hospitaliter spelen onder de vlag van StichtingToBe in het kader van het Calvijnfestival. In coproductie van stichting DameJeanne met Lantaren/Venster werkt hij aan Willemskade 40.

Wat maakt iets een typische Feico productie?
Veel zaken, maar niet altijd de zelfde. Ik wil veel uitproberen. Slapstick, er moet veel om te lachen zijn. Verder houd ik van buitengewoon vervelende personages. De zinloosheid van alles, de doelloosheid en de verveling van figuren spreekt me aan. Dat zat in De Koning sterft en zoek ik ook bij andere schrijvers. Ik gebruik weinig bestaande teksten. Behalve Caligula heb ik ook De Rechtvaardigen van Camus gebracht. Soms werk ik met pas geschreven teksten, schrijf ze zelf of improviseer in samenspel met de cast.

Waar draait het in om Parasieten?
Het gaat om twee stellen en een buitenstaander. De vrouwen zijn zusters. Ringo, de man van Betsi is verlamd door een auto ongeluk. Ze verzorgt hem, hij treitert haar. Hij jaagt haar voortdurend op de kast. Haar zwangere zuster Frederike is suïcidaal en springt van een viaduct. Betsi neemt haar in huis. Ringo voelt zich bedreigt en Frederike’s man Petrik wil zijn vrouw terug. Het is een komedie. De vorm lijkt op een sitcom. Ik vind in dit stuk de karakters heel sterk. Deze mensen zijn afhankelijk van elkaar, terroriseren elkaar, zuigen elkaar leeg en kunnen toch niet zonder elkaar. Het knappe is dat in iedere scène een optie zit dat het goed gaat, maar het gebeurt niet. Alles valt verkeerd, wordt fout geïnterpreteerd en dan gaat het weer mis. Je wilt de mensen eigenlijk een klap geven, maar hebt compassie en gaat van ze houden. De klap rolt door volgens de Duitse auteur Marius von Mayenburg. Hij schrijft met de nodige hardheid.

Hoe is de verhouding tussen tekst en vormgeving?
Die zijn in deze productie niet te scheiden, ze zijn samengesmolten. Het één kan niet zonder het andere, net als de personages. De tekst is de basis. Muziek speelt een rol, om het gevoel te onderstrepen, bij de scène overgangen en als adempauze tussen het geweld. Er wordt ook in gezongen.

Wat wil je het publiek geven?
Het is geen maatschappelijk of politiek betrokken stuk. Ik wil dat de bezoekers een goede avond hebben. Veel lachen om de klunzigheid en het zinloze gesteggel en het genadeloos op elkaar inhakken. Om het komische effect van de grappige, gênante, gemene en grillige humor. Het kan ook en mag zelfs aversie oproepen.

Waar werk je aan tijdens het repetitieproces?
Ik wil de maximale uitkomst van een scène. Stapsgewijze ga ik er doorheen. Wat maakt deze situatie erg? Wat kan het nog erger maken? De situatie moet ten volle uitgespeeld. Weinig tekst met veel handeling. Het zo erg en groot mogelijk maken. Het wordt lachwekkend door de handelingen. Ieder moment wordt een scène op zich.

Wat zoek je voor kwaliteiten in de spelers?
In deze voorstelling vooral schaamteloosheid. De speler met zich volledig kunnen laten gaan en zich voor lul zetten op alle fronten. Het moet soms bijna onverdraaglijk zijn om naar te kijken. In het algemeen moet een speler op de vloer aanwezig zijn en de kijker naar zich toe kunnen trekken. Ik ben heel tevreden met de cast die ik heb.

Is het prettig werken in Imperium?
Imperium heeft goede spelers onder zijn leden. De inzet, de durf, het hart voor theater maken heb ik nergens zo gezien. Er heerst een fijne werksfeer. Iedereen wil heel graag met hart en ziel werken. Ook de niet spelende leden van decor en techniek. Het is een jeugdhonk voor oudere jongeren. Aan de bar is het goed toeven. De combi van alles maakt dat ik er voor de derde maal ben.