Het publiek een topavond bezorgen

Ric Berretty en zijn cast zullen met de thriller- horror- komedie Plaag van Tracy Letts de spits van het nieuwe Imperiumjaar afbijten. In de lunchpauze van een zondagrepetitie sprak ik met de altijd goedlachse regisseur om hem als nieuwkomer in Imperium aan u voor te stellen. Vol verve vertelde hij over zijn al vroeg begonnen theaterleven.

Door Riekje Renes

Als vierjarige kleuter speelde Ric, terwijl hij nog heilig in de goedheilige man geloofde, Sint Nicolaas. Het verschil tussen persoon en personage was hem al vroeg duidelijk. Bij het maken van toneelstukjes bepaalde hij wie van zijn vriendjes wat en hoe mocht spelen. Een pril regiedebuut. Zijn grootste frustratie was, dat bij de musical in groep 8 de rollen verloot werden. Iemand die niet kon spelen, kreeg de hoofdrol, die hij zo graag wilde en wel kon neerzetten. Tijdens zijn studie Industriële Vormgeving in Delft kwam zijn ambitie pas echt op dreef. Bij de Delftse Komedie volgde hij cursussen, speelde veel o.a. in Erfdragers, Hamlet en Suiker van Hugo Claus.

Wat is voor jou de kern van theatermaken?
Een zaal mensen vermaken en een beleving meegeven. Het publiek moet wel bereid zijn om zijn fantasie open te zetten en in te vullen. Het mag niet achterover leunen. Als je aan het begin van de avond scheef op je stoel gaat zitten, moet je als het ware na afloop rugpijn hebben, omdat je zo bent blijven zitten. Maar je moet wel naar huis gaan met het gevoel een topavond beleefd te hebben.

Heb je een opleiding op theatergebied gevolgd?
Ik heb alleen spelcursussen op amateur-gebied gevolgd. Als regisseur ben ik autodidact. Als speler dacht ik steeds mee, bemoeide ik me bij mijn toneelvrienden overal mee. Toen was het: ”Jij met je grote bek, laat maar eens wat zien.” Met de Delftse groep Duplo heb ik met Twee Oude Vrouwtjes van Toon Tellegen ( In Imperium een adhoc onder Jan Joost met Laurike en Kickan) het Dordse éénakterfestival gewonnen. Bij Toverlei in Leiderdorp eindigden we op de tweede plaats. Met Tocht won ik zowel de publieks- als juryprijs op het Delftse festival. Ook regisseerde ik Noorderloos in Delft. Ik speel in november bij het Vrijtheater in Den Haag in Pornograaf van Lodewijk de Boer. Spelen en regisseren vind ik allebei leuk. Als speler blijf ik regisseerbaar. Via in het Delftse theatercircuit “vreemdgaande” Imperianen ben ik bij Imperium terecht gekomen.

Heb je van theater ook je beroep gemaakt?
In het dagelijkse leven ben ik ontwerper van tentoonstellingen en attracties voor bezoekers - en science centra. Ik werk bij DST Experience Communicatie, in de wandeling Design en Story Telling genoemd. In Middelburg heb ik een pretpark over voetbal gemaakt: de Voetbal Experience. Met mijn ontwerpen wil ik ook vermaken. Ik ben geen kunstenaar voor eigen vermaak.

Wat deed je besluiten Plaag te brengen?
Ik kwam het tegen bij het lezen van recensies op het internet. Als stuk, het was toen nog niet verfilmd. Ik vond het heel filmisch. Het verhaal zit in de actie, niet zo zeer in de tekst. Zoiets had ik nog nooit op toneel gezien. Ik vond het een uitdaging, je moet andere vormen zoeken om het interessant te houden. Er bestond geen Nederlandse vertaling. Met toestemming van de uitgever heb ik het zelf vertaald. De titel Bug- a play werd Plaag. Het wordt dus een Nederlandse première. De tekst blijft voor iedereen beschikbaar.

Waar draait het om in Plaag?
Om paranoia, eenzaamheid, goedgelovigheid en beestjes. De eenzame en goedgelovige Agnes zit opgesloten in haar basale angst. Ze vreest de vrijlating van haar gewelddadige ex-man Joeri. Ze neemt, wat ze aangeboden krijgt, Peter. Hij is een destructieve man, irreëel en gek. Als hij over zijn grenzen gaat, duikelt zij mee.

Wat wil je dat het publiek beleefd?
Dat het speelt met wat echt en niet echt is. Het moet zich afvragen of het nu een waanbeeld aangeboden krijgt of de waarheid. Wat is waar en wat niet? Het publiek is bereid als waar aan te nemen, wat het aangeboden krijgt. Het moet actief kijken, er is heel veel verhaal.

Is de tekst of de vormgeving voor jou belangrijker?
Het stuk heeft geen mooie toneelmatige tekst. De actie brengt het verhaal. De theatraliteit moet uit de vormgeving komen, die is in dit stuk van groot belang.  Het moet de paranoia uitvergroten en voor andere verrassingen zorgen.

Hoe regisseer je, hoe verloopt het repetitieproces?
Mijn intentie is de dingen op de vloer te laten ontstaan. Ik maak me zelf tot publiek. Dan ga ik werken aan hoe ik het sterker en groter krijg. Het proces loopt goed. Er is een stijgende lijn van spanning en actie. Ik heb een hardwerkende cast met een palet van mogelijkheden. Het is een fysiek stuk, het lijf moet ook mee. We hebben door de vakantie een krappe voorbereidingstijd. Ook is er weinig tijd om de hoeveelheid techniek die nodig is, tot stand te brengen. Dat wordt nog spannend.

Welke kwaliteiten zoek je op de auditie bij de spelers?
Ik had niet te klagen over het aanbod. Ik kon kiezen uit veel mensen. Dit stuk eist een cast met veel mogelijkheden. Niet alleen een goede tekstbehandeling en het tonen van emotie. Het is een psychologische karakterstudie. Ze moeten lagen aan kunnen brengen. Maar ze moeten ook kunnen knokken en met de speciale effecten om gaan.

Hoe beleef je het werken in Imperium?
Heerlijk! Ik was er al eens als publiek geweest. Het is een fijn theater, dat vind je niet overal. Het heeft veel faciliteiten. Er wordt veel voor me geregeld. Achter iedere speler op de vloer staan er drie achter de schermen klaar om de productie tot een succes te maken.